Projectomschrijving

MALCOLM X- OLT Rivierenhof (23/08/2017)

Na overweldigende optredens vorig jaar, hernam KVS dit jaar Malcolm X. Wij waren benieuwd vanwaar al die controverse rond de thematiek en de uitvoering kwam en gingen een kijkje nemen in het openluchttheater in Deurne.

Malcolm X was een in de twintigste eeuw een van de leiders van de Nation of Islam, een religieus/politieke beweging die streed voor de gelijke rechten van de zwarte bevolking van de Verenigde Staten. Een cast van 22 acteurs bracht in dat licht een voorstelling die, laten we het diplomatisch houden, opschudding veroorzaakt. De tekst werd geschreven door Fikry El Azzouzi, de muziek nam Cesar Janssens (u weet wel, van Raymond van het Groenewoud) voor zijn rekening en Junior Mthombeni had de touwtjes van de regie in handen.

We zaten nog maar nog net of het publiek werd al getrakteerd op een stevige portie scheldwoorden en verwijten. Dat ze ons haten, zeiden de zwarte acteurs, en nog veel meer, niet voor publicatie vatbaar. De eerste gedachte die door ons hoofd schoot, was even dom als kortzichtig: ‘Wat is dit? Ons eens flink uitschelden met óns belastingsgeld?’. De toon was gezet.

De voorstelling balanceert op nuance, die net geschapen wordt door extremen. Als kijker ga je namelijk onmiddellijk op zoek naar ‘de slechte’ of ‘de goede’ in het verhaal, maar bij Malcolm X kom je dan van een kale reis terug. Toeschouwers geraken in de war, zoeken een clou, een personage of een verhaallijn om zich aan vast te klampen, maar dat is helemaal niet de bedoeling. Het zijn net de paradoxen die Malcolm X interessant maken en die vloeien dan ook rijkelijk, hieronder enkele voorbeelden.

Ten eerste zijn er de contradicties in het gedrag van de acteurs. Zo wordt er in een discussie tussen enkele zwarten geschreeuwd dat we niet in Afrika zijn, kwestie van de orde te bewaren (niet onze woorden!). Ook de afwisseling van het zware onderwerp en de lichte jazz (de band speelde onder andere Strange Fruit van Billie Holiday en Say it Loud van James Brown), zorgde voor vreemde moodswings bij het publiek (het ene moment verbijsterd door de harde taal van de acteurs, het andere moment dansend), maar hield ook de twee uur durende productie, luchtig en verteerbaar. Ten slotte werd ook het publiek bij momenten opgezweept, om hen daarna ijskoud weer op hun plaats te slaan, geconfronteerd met hun eigen dommigheid.

We werden langs alle kanten figuurlijk doorheen geschud en dat is wel eens nodig dezer dagen. Malcolm X geeft geen antwoorden, maar geeft net de mogelijkheid om het beeld en de perceptie die iedereen voor zichzelf heeft gevormd, eens helemaal open te trekken en het plaatje breder te bekijken. Of dat geen verdeeldheid zaait? Nee, want tegen het einde aan stond iedereen samen ‘rise up’ te schreeuwen, vuist in de lucht.

Ten slotte nog een pluim voor de uitstekende muzikale ondersteuning: topmuzikanten van de bovenste plank speelden heerlijke jazz, lieten plaats voor enkele saxofoon en gitaarsolo’s en stuurden ons in gedachten, maar met een goed gevoel naar huis.

Dit moet theater doen, toch? Ons belastingsgeld mogen ze alvast houden.

QUINTEN JACOBS